Pagina 1 van 1 pagina's

De Woensdagaffaire #2

Kunst, griep en steunkousen
(http://www.kunststeunkous.nl)

Volgens de Brits-Amerikaanse dichter W.H. Auden (1907-1973) heeft een kunstenaar geen ongelukkig leven nodig om het ultieme kunstwerk te kunnen maken.* Wel een beetje griep zo nu en dan. Een griepje doet zoveel meer. Anders gezegd: lijden is overbodig, ook voor kunstenaars, maar ben je tijdelijk buiten gebruik door een lichte griep dan kun je daar je voordeel mee doen, want door de afstand tot dagelijkse bezigheden kom je (misschien) tot nieuwe inzichten.** Dat is althans de conclusie die ik trek uit Auden’s opmerking over griep. Hoewel hij met nieuwe inzichten vermoedelijk geen bedenksels over ziekte bedoelde, is het in sommige gevallen mogelijk om van een kwaal kunst te maken.
  Dat klinkt enger dan het is. Er zijn talrijke auteurs die een ziekte tot onderwerp van hun roman maakten***, en ook beeldende kunstenaars ,(Frida Kahlo is een beroemd voorbeeld), vonden een manier om fysieke ellende te verbeelden.
  Wie zich hier in Rotterdam onder meer bezighoudt met een kunstzinnige (en ironische) benadering van ziekte, is collega kunstenaar Laurine Tukker. Zij is iemand die (helaas) wel wat meer om handen heeft gehad dan een griepje, maar genezen en wel is ze nu bedenkster en voortrekster van een omvangrijk project met steunkousen.
 
   

Tukker nam de steunkous als uitgangspunt, omdat deze kous hard toe is aan emancipatie, zoals ze dat noemt. Het viel haar op dat de meeste medische hulpmiddelen (MH’s) tegenwoordig emanciperen - denk aan het vleeskleurig gehoorapparaat - maar dat de steunkous achterbleef in dit proces. Met haar assistent E. Everwijn, samen zijn ze het Tukker & Everwijn Instituut, besloot ze tot harde actie en vroeg vijfenzeventig kunstenaars een set steunkousen te bewerken. Op de website [url=http://www.kunststeunkous.nl]http://www.kunststeunkous.nl[/url] kunt u het resultaat zien, waaronder mijn kachelpijp.
  Wat opvalt aan de geëmancipeerde kous is de diversiteit: geen kous is hetzelfde. Het loont de moeite even door te klikken en de kousenexpositie te bekijken, want het is een zonderling en vrolijk geheel en heel anders van aard dan de enige andere expo van MH’s die ik ken, namelijk die in Lourdes.****
  Lourdes, voor wie het niet weet, is het ijzingwekkende Franse plaatsje waar mensen hun MH’s aan de buitenmuur van De Grot hingen nadat ze plotseling, via katholieke weg, ‘genezen’ waren. Houten krukken (model Charles Dickens), maar ook blindenbrillen vormden de hoofdmoot van deze memorabilia toen ik in 1979 met vrienden in Lourdes was. Niet om te genezen, maar uit nieuwsgierigheid, we kwamen er toch langs. Dat hadden we beter niet kunnen doen. Lourdes roept meer vraagtekens dan genezingen op, met als meest voor de hand liggende vragen:
Zitten er bepaalde stoffen in het bronwater die een geneeskrachtige werking hebben, en zo ja, waarom werken ze dan niet bij iedereen? Zou je niet juist ziek worden door je te laten onderdompelen in water waarin vóór jou die dag wie weet al tientallen zieken gebaad hebben (misschien met zweren en besmettelijke aandoeningen)? Waarom hingen er geen moderne MH’s aan de buitenmuur van de grot, zoals rollators?
Je kon er ook geneeskrachtig water kopen in flessen, in de vorm van Maria, met haar kroontje als dop. Bij zoveel tovenarij popt toch al gauw het woord oplichterij op, vind ik. (Ook al moet ik hier haastig aantoe voegen dat ik niet zeker weet wat ik zelf zou doen als ik op zeker moment uitzicht heb op niks. Wie weet of je dan niet machteloos genezing zal zoeken in Lourdes. En dat je dan weer terug naar huis moet in zo’n bus. Met alle anderen, die ook niet genezen zijn.)

Nee, ik verkies de geëmancipeerde steunkous, het medisch hulpmiddel dat geen wonderen verricht, wel doet wat de naam belooft, en er beter uitziet na behandeling door vijfenzeventig kunstenaars. Ga kijken. Steun de steunkous.

*Uit het hoofd geciteerd en vertaald, en naar ik meen afkomstig uit een Auden biografie door Edward Mendelson daterend uit de jaren zeventig.
**Op het (idiote) idee dat kunstenaars moeten lijden om iets van waarde te maken, kom ik later zeker nog eens terug.
***Een snelle greep: Simon Vestdijk, Het Glinsterend panster (over de huidziekte Psoriasis); Maarten Biesheuvel schreef over z’n eigen geestesziekte, en dat deed ook de Duitstalige schrijfster Unica Zürn.
**** Meer over het, natuurlijk katholieke, Lourdes en de Mariaverschijning in de grot, is gemakkelijk op internet te vinden.

Pagina 1 van 1 pagina's