Pagina 1 van 1 pagina's
De Woensdagaffaire #18Sex van toen en nu
Man veroorzaakt storm in eigen badwater - na een mislukt avondje over sex.
Moeders en zussen van de cliënten liepen het zaaltje in, gevolgd door twee man personeel. Een dikke man, een orthopedagoog, zat er al. Op een flap-over had hij met viltstift het woord Sexualiteit geschreven, zodat we ons niet konden vergissen in het onderwerp van die avond. Hij begon met ons te beledigen:“Ik zie dat er gelukkig ook twee mannen binnen komen, want anders is het hier net een VOS-cursus, ha ha.”
Daarna vroeg hij ons woorden te noemen die bij ons opkwamen als we aan sexualiteit dachten en schreef die vervolgens op de flap-over.
Een groot zelfmedelijden welde bij me op: wat doe ik hier, waarom zit ik niet lekker thuis te lezen in het mooie boek van Rietje van Vliet over boekverkoper Elie Luzac*? En ik moest denken aan de dagboeken van de achttiende-eeuwse schrijver James Boswell, die korte tijd in Holland woonde en daar veel aan zelfbeklag deed:“Arme Boswel;! Hoe heeft het zover kunnen komen? Treurig wrak dat ik ben! Wat moet ik beginnen?”** Maar Boswell bleef ondanks zijn spleen in Holland en ik bleef zitten bij het avondje over sex, voor familieleden van verstandelijk gehandicapten. Alsof ik zulke bijeenkomsten niet eerder had meegemaakt! Arme Vierstra! Op m’n achttiende al moest ik, omdat ik nu eenmaal verantwoordelijk ben voor een gekke broer, de gruwelijkste familiebijeenkomsten meemaken onder leiding van daartoe bevoegd personeel. Maar toen kreeg je er nog heel veel borrelnoten en borrels bij, zodat de schok over het feit dat onze gekke familieleden ook aan sex deden, gedempt werd door drank. Ik weet nog hoe ik verschrikt, met een borrelnoot achter in m’n keel, aanhoorde dat we in groepjes moesten praten over dingen als hulp bij maturbatie, abonnementen op pornobladen, sterilisatie of de pil. En wat als onze verstandelijk gehandicapte familieleden kinderen kregen? Wat dachten we daarvan? Het hele idee om over het mogelijke sexleven van m’n broer te praten bracht blossen van schaamte op m’n wangen, en niet alleen bij mij. Hortend en stotend zetten we ons over onze eigen grenzen, en ik moet zeggen, sindsdien lukt het me om bijna sans gene het sexleven van derden te bespreken, mits zonder al te veel details.
Maar het personeel van toen, - de geitenwollensoken- en tuinbroekdragers - werkt al lang niet meer in de instituten voor verstandelijk gehandicapten. Daar zijn nieuwe mensen voor in de plaats gekomen, onder wie velen, net als wij vroeger, diep gegeneerd zijn zodra het sexleven van hun cliënten (zo noemt men hen tegenwoordig), aan de orde komt. Alleen zeggen ze dat niet zo. Ze zeggen dat ze de privacy van hun cliënten willen waarborgen. Een Balkenendige manier van spreken: ga niet in op het onderwerp, doe net of je neus bloedt, zeg dat iedereen z’n eigen verantwoordelijkheid moet nemen, terwijl het intussen al de gewoonste zaak is dat sommige cliënten prostituees ontvangen in hun kamertje.
Een merkwaardige omkering van zaken deed zich gisteren dan ook voor: sommige moeders en zussen vertelden openhartig over sex-kwesties van hun familieleden en het leidinggevend personeel kwam hijgend - zal ik maar zeggen - achterop. Het was een eigenaardige vertoning. “O my friend, how much was I to be pitied! What could I do? I had no inclination for anything”, schreef Boswell aan een vriend.
Het avondje duurde maar en terwijl de orthopedagoog ons vroeg wat er dan verbeterd zou kunnen worden in de manier waarop leiding en familie het heikele onderwerp slechten, moest ik alweer denken aan de achttiende eeuw, mijn lievelings eeuw.
Een bijeenkomst van het Genootschap Achttiende Eeuw in Gent. Onderwerp: Sexualiteit. Een jonge wetenschapster hield een voordracht over Sexualiteit in de twee helft van de achttiende eeuw in noord-oost Vlaanderen. Jawel. Daarna dia’s van gravures uit achttiende-eeuwse boeken, geile plaatjes die een mens heden ten dage nog rode oren zouden bezorgen. We keken er zo wetenschappelijk mogelijk naar - de boekwetenschappers onder ons vroegen naar de drukgeschiedenis van de boeken waarin de gravures waren verschenen. Pauze.
“Zullen we even koffie drinken en daarna verder gaan”, stelde de orthopedagoog voor. Uiteindelijk kreeg ik bijna medelijden met de man. Wat een ellendig beroep. Om je telkens maar met het sexleven van derden te moeten bemoeien, dat is toch geen sinecure. Op tv doen ze er heel openhartig over zei hij nog, maar dat maakte hij in de praktijk zelden mee. Mensen hebben de grootste moeite er over te praten. Toevallig is dat hier vanavond niet zo, maar meestal maakte hij dat anders mee. Alleen al het woord lul.
Daarna was het met mijn medelijden gedaan. Ieder z’n vak, dacht ik. En snel tekende ik een pik met de kop van een slang die in een appel bijt. Of had ik dat vroeger bij die dia’s gezien?
Uit reacties van lezers op Woensdagaffaire # 16, bleek dat de voorkeur van de meesten uitgaat naar de collages nummers 2 en 3. De absurdistische collage, die met de mosselkoppen, werd slechts door één persoon (moi) goed gevonden. Hieronder nog twee nieuwe, één van de tekenaar René Stoute en één van mijzelf.
(Collage van René Stoute)
(Collage van MV)
* Rietje van Vliet, Elie Luzac (1721-1796) Boekverkoper van de Verlichting,Uitgeverij Vantilt, 2005
**Boswell in Holland 1763-1764, edited by Frederick A.Pottle, William Heinemann LTD, London. First Published 1952. Dit boek is alleen antiquarisch, in het Engels verkrijgbaar. De vertaling van het eerste citaat is van eigen hand.
Pagina 1 van 1 pagina's
